Uoči svečanog otvaranja 34. Festivala „Dani Zorana Radmilovića”, sinoć je u Zaječaru otvorena izložba fotografija i printova na platnu dr Milovana Zdravkovića pod nazivom „Rodonačelnici srpskog teatra”.
Direktor pozorišta koje nosi ime velikog glumca, Vladimir Đuričić, u obraćanju je istakao da ova izložba predstavlja prvi program ovogodišnjih „Dana Zorana Radmilovića”, naglasivši njen značaj kao uvod u festival posvećen pozorišnoj umetnosti.
Potom se prisutnima obratio teatrolog i dramaturg Aleksandar Saša Milosavljević, koji je u nadahnutom govoru istakao da dr Milovan Zdravković odlično poznaje temu kojom se bavi – ne samo zbog svog obrazovanja na Fakultetu dramskih umetnosti i dugogodišnjeg bavljenja pozorištem, već i zato što je Zemunac. Milosavljević je podsetio da su svi putevi razvoja srpskog teatra, ma iz kog pravca dolazili, vodili ka Zemunu, mestu gde su se ukrštali kulturni uticaji. Podsetio je i da je upravo u vreme kneza Mihaila započelo stvaranje nacionalnih institucija, među kojima su Srpska akademija nauka i umetnosti i Narodno pozorište u Beogradu.
Autor izložbe dr Milovan Zdravković objasnio je da postavka donosi portrete i umetničke prikaze ličnosti koje su svojim delovanjem utemeljile srpsko pozorište. Među njima su knez Mihailo i knez Miloš Obrenović, Joakim Vujić, Dimitrije Davidović, Žarko Savić i Ilija Stanojević, reditelj prvog srpskog filma „Karađorđe” iz 1911. godine.
Zdravković je podsetio da je teatar u 18. i 19. veku bio jedan od temelja kulturnog identiteta evropskih naroda, čemu je težio i srpski narod. Srbija je u to vreme imala brojne obrazovane ljude koji su verovali u vaspitnu i patriotsku snagu pozorišta i posvetili svoj rad uspostavljanju kontinuiranog pozorišnog života u zemlji koja je tek izlazila iz vekovnog ropstva.
„Rodonačelnici srpskog teatra” prikazuju i ličnosti koje su za kratko vreme uspele da izmene odnos publike prema pozorištu i približe ga evropskim standardima. Među njima se izdvaja Joakim Vujić, osnivač prvog srpskog teatra u Kragujevcu, koji se ubraja u pionire nacionalne scene zajedno sa Jovanom Sterijom Popovićem, Lazom Kostićem, Kostom Trifkovićem, Tošom Jovanovićem, Jovanom Jovanovićem Zmajem i Jankom Veselinovićem.
Posetioci izložbe imaju priliku da se upoznaju i sa manje poznatim, ali podjednako značajnim umetnicima kao što su Atanasije Nikolić, osnivač prvog beogradskog teatra na Đumruku, Josip Šlezinger, začetnik žanra komada sa pevanjem, Žarko Savić, osnivač prve privatne opere, kao i Ljubica Kolarević, prva srpska pozorišna primadona. Izložba uključuje i portret Svetislava Dinulovića iz Negotina, jednog od rodonačelnika srpskog teatra.
Izložbu prati i katalog sa detaljnim prikazom umetničkih radova i biografija istaknutih ličnosti srpskog teatra.
