Nedaleko od Boljevca, u blizini sela Bogovina, nalazi se jedno od najimpozantnijih podzemnih bogatstava Srbije – Bogovinska pećina, prirodni ambijent koji predstavlja živi geološki i istorijski muzej.
Ova pećina važi za jednu od najdužih u istočnom delu zemlje, sa ukupnom dužinom kanala od 6,2 kilometra. Za posetioce je uređeno 540 metara staza, dok ukupna površina iznosi 2.201 kvadratni metar. Petogodišnje uređivanje okončano je 2013. godine, kada je pećina i otvorena za javnost.
Pećinske dvorane ukrašene su stalaktitima, stalagmitima, salivnim formacijama i monumentalnim prirodnim skulpturama. Tokom ratnih perioda, lokalno stanovništvo koristilo je Bogovinsku pećinu kao sklonište, a danas ona predstavlja jednu od najprivlačnijih turističkih lokacija opštine Boljevac.
„Pored planine Rtanj i uspona na njen vrh, Bogovinska pećina predstavlja pravu turističku atrakciju opštine Boljevac. Po bogatstvu pećinskog nakita i jedinstvenom ornamentu, ona je jedna od najlepših i najdužih pećina u Srbiji. Bila je dugo skrivena od javnosti i nedostupna za posete, a njeno uređenje trajalo je od 2008. do 2013. godine. Od tada do danas posetilo ju je više od 30.000 ljudi, a na godišnjem nivou oko dve hiljade posetilaca. Otvorena je radnim danima od 9 do 14 časova i vikendom od 10 do 15 časova. Pećina je istinski dragulj opštine Boljevac”, ističe Dejan Gavrilović, v.d. direktora Turističke organizacije opštine Boljevac.
Bogovinska pećina je zaštićeno prirodno dobro treće kategorije. Već na samom ulazu, gde se hladni dah podzemlja meša sa mirisom vlažne stene, postaje jasno da ovo nije obična geološka tvorevina, već prirodni hram koji je priroda oblikovala tokom miliona godina. Uz diskretno osvetljenje, pred posetiocima se otkrivaju prostrane dvorane, uski prolazi i monumentalni ukrasi nalik zaleđenim vodopadima i drevnim kamenim stubovima.
Prva prostorija u koju se ulazi je „Prijemna dvorana”, poznata po tome što se u periodu obilnih padavina potpuno ispuni vodom. Na stenama je jasno vidljiv poslednji nivo vode, a staze tada ostaju u potpunosti pod vodom, što onemogućava obilazak. Boje stena u ovoj dvorani – nijanse kalcita, mangana i gvožđa – svedoče o geološkim procesima koji neprestano oblikuju pećinu, kao i o nastanku pećinskih saliva, lustera i draperija.
„Ima ‘Prijemna dvorana’, ‘Rudarska dvorana’, ‘Hajdučka dvorana’, ‘Dvorana kiklopa’, a sam ulaz nazvan je ‘Vigled’. Tokom 2007–2008. godine prof. dr Radenko Lazarević sproveo je detaljna istraživanja ulaznog dela Bogovinske pećine i izradio projekat njenog turističkog uređenja, pri čemu je imenovao dvorane u uređenom delu”, objašnjava turistički vodič Sanja Čanković.
Nakon toga sledi „Rudarska dvorana”, prepoznatljiva po tri stalagmita poznata kao „Bogovinski rudari“. Oni su posvećeni rudarima iz Bogovine koji su učestvovali u prvim radovima čišćenja i uređenja pećine.
Obilazak se nastavlja ka „Koncertnoj” ili „Svečanoj dvorani”, čija je akustika jedna od najboljih u podzemnim sistemima ovog dela regiona. U njoj se nalaze formacije koje podsećaju na „Sovu“, „Glavu divlje svinje“, „Surlu slona“ i „Nosoroga“, a tokom istraživanja zaista su pronađeni fosilni ostaci zuba nosoroga. Dominiraju i oblici nazvani „Asocijacija na Nijagarine vodopade“ i „Pećinski poljubac“, nastali spajanjem stalagmita i stalaktita.
Put dalje vodi u „Dvoranu Kiklopa”, nazvanu po dva masivna stalagmita „Kiklopi“. U njoj se mogu uočiti oblici koji podsećaju na „Rakuna“, „Glavu aligatora“, „Dvoje u zagrljaju“, „Majku Bogorodicu sa detetom“, kao i figuru „Vile Ravijojle“ ili „Vlaške mlade sa velom“.
Kroz pećinu protiče periodična podzemna reka koja nosi sitan pesak i šljunak poreklom od paleozojskih škriljaca. Na oko 200 metara ispod uređenog dela i danas prolazi njeno korito, iako periodično presušeno. U pojedinim delovima čuju se jedva primetni šumovi – eho kapljica ili tiho žuborenje podzemnog potoka, dok prisustvo gvožđa i silicijuma daje stenama upečatljive boje. Uočljive su i formacije poput „Kornjače“ i „Bude“, nastale dugotrajnim dejstvom vode. Zvuk vode deluje monotono, ali umirujuće, kao da pećina diše.
Unutrašnjost je dom retkim životinjskim vrstama, među kojima su slepi miševi, endemski pećinski rakovi i pseudo-škorpije. Upravo neistraženi delovi pećine najviše intrigiraju posetioce, a ovakav biodiverzitet dodatno potvrđuje koliko je pećina ekološki značajna.
„Turistima je najinteresantniji taj neistraženi prostor, gde se nalaze ‘Kristalna dvorana’ i ‘Dvorana svećnjaka’, kao i kameni cvetovi i korali. Dalji put je zaista fenomenalan. U pećini žive slepi miševi, ali i endemski rakovi i pseudo-škorpije”, dodaje Čanković.
Bogovinska pećina ima tri horizonta kanala – Visoki (Suvi), Glavni (Periodski) i Ponorski (Rečni). Suvi horizont predstavlja najstariji sistem, ispresecan kanalima i dvoranama, čije je dno na više mesta vertikalno povezano sa Glavnim kanalom dugim 2.650 metara. Ponorski sistem je najniži i najmlađi, delimično dostupan, dok su Koralni kanal i Dvorana kristala, koji pripadaju Suvom horizontu, najbogatiji pećinskim nakitom. Tu se mogu uočiti i oblici poput „Glave dinosaurusa“ i „Glave kornjače“, kao i veliki broj pećinskih stubova koji dominiraju prostorom.
Poslednji deo obilaska vodi u „Hajdučku dvoranu”, nazvanu po Hajduk Veljku. Prema predanju, upravo se u dvoranama Bogovinske pećine on nekada skrivao sa svojim ustanicima. U njoj se nalaze oblici koji su dobili nazive „Hajduk Veljko“, „Čučuk Stana“, „Njihovi bećari“, „Majka koja je obgrlila dvoje dece“, „Perjanik i Lepotica“, a posmatrani iz dalje perspektive stvaraju lik sa očima, nosom i brkovima, koji podseća na samog Veljka.
Kako kažu vodiči, „ko hoće – nađe načina“, pa se u pećini može videti i jedinstvena biljčica koja je, bez sunčeve svetlosti, uspela da se održi na vlažnoj steni tokom obilazaka.
„Kada uđu unutra, turisti se najpre oduševe samim ulaskom. Odsjaj vode i pećinskog nakita ostavlja snažan utisak. Ima mnogo toga da se vidi, uključujući i biljku koja je uspela da opstane bez sunčeve svetlosti”, navodi Čanković.
Temperatura u pećini tokom cele godine ostaje stabilna, oko deset stepeni, bez obzira na spoljašnje uslove. Ta tiha postojanost kao da podseća da je ispod površine sveta sve mirnije i trajnije. Posetioci imaju utisak da su ušli u prirodni muzej u kojem vreme teče sporije, a oblici se polako i neumorno menjaju, stvarajući nove forme za generacije koje tek dolaze.
Bogovinska pećina nije samo geološki fenomen, već i unutrašnje putovanje u dubinu planine, u prostor koji istovremeno budi strahopoštovanje i daruje mir. Kada se posetilac iz hladovine podzemlja ponovo nađe na sunčevoj svetlosti, postaje jasno da je upravo prošao kroz jedan od najupečatljivijih primera moći prirode – tihe, istrajne i veličanstvene.
Bogovinska pećina nije tek destinacija, već iskustvo koje se dugo pamti i koje, makar na trenutak, vraća u vreme kada je priroda bila neprikosnoveni gospodar sveta. Poseta ovom podzemnom svetu predstavlja korak u samo srce planine, u prostor u kojem priroda šapuće i otkriva svoje najskrivenije tajne.
Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane Opštine Boljevac. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu, nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.
