Selo Grlište nalazi se 14 kilometara južno od Zaječara i ima oko četiri stotine stanovnika.
Prvi pisani pomen Grlišta pojavljuje se 1455. godine u turskom popisu Vidinskog sandžaka. U ataru današnjeg Grlišta zabeleženo je tada postojanje tri sela: Grlišta, Zastenja i Banjice. Sela Zastenje i Banjica imala su u to vreme i svoje crkve – današnje grlištanske manastire Svetog apostola Petra i Pavla i Svetog Arhangela.
Grlište je ratarsko-stočarsko seosko naselje zbijenog tipa nedaleko od Zaječara. Na mestu Ždrelo, u blizini sela, 1989. godine izgrađena je brana na Grliškoj reci i stvoreno je Grliško jezero. Na tom mestu ranije je postojalo naselje Zastenje, a jedini svedok tog vremena danas je manastir Svetog apostola Petra i Pavla iz 12. veka.
„Grlište se prvi put pominje 1455. godine u turskom popisu Vidinskog sandžaka. U ataru današnjeg Grlišta zabeleženo je postojanje tri sela: Grlišta, Zastenja i Banjice. Sedamdesetih godina, nakon nailaska ‘velike vode’, stanovništvo je sišlo niz ‘grlo’ i formiralo sadašnje naselje Grlište. Selo ima 452 stanovnika i predstavlja ratarsko-stočarsko seosko naselje zbijenog tipa. Veliki značaj za selo imaju blizina Grliškog jezera i manastir Svetog apostola Petra i Pavla iz 12. veka, koji nosi veliki kulturno-istorijski značaj za ovo mesto”, rekao je Aleksandar Živković, v.d. predsednika Saveta Mesne zajednice Grlište.
Nematerijalno kulturno nasleđe Grlišta danas kroz svoje igre i narodnu nošnju čuva Kulturno-umetničko društvo „Novo doba”. Kulturno-umetničko društvo „Novo doba” iz Grlišta osnovano je 1946. godine, odmah nakon Drugog svetskog rata.
Devedesetih godina društvo je napravilo pauzu u radu, ali je pre tri godine ponovo počelo sa nastupima. Članove KUD-a okuplja Žarko Mijalković, koji je i sam nekada bio član ovog ansambla.
„Novo doba” danas broji oko 12 članova, koji na svojim nastupima izvode sedam različitih koreografija.
„KUD ’Novo doba’ iz Grlišta osnovano je 1946. godine. U periodu nakon osnivanja imalo je zapažene rezultate, svoju dramsku sekciju, grupu pevača i brojne instrumentaliste. U ovaj KUD došao sam 1980. godine sa grupom omladinaca i tada smo imali nastupe i van Zaječara. Devedesetih godina KUD je prestao da radi, a pre tri godine, na inicijativu grupe žena iz Grlišta, ponovo sam počeo da radim sa decom. Danas imamo 12 članova i sedam koreografija, od kojih su tri igre iz Srbije, kao i gradske igre i igre iz Vojvodine. Od drugih kulturno-umetničkih društava razlikujemo se po tome što igramo raznovrsne igre. U budućnosti planiram da uradim vlaški splet i možda igre iz Vranja”, ističe Žarko Mijalković, koreograf i rukovodilac KUD-a „Novo doba”.
Jedinstven odabir igara iz Srbije, kao i gradske igre razlikuju ovo kulturno-umetničko društvo od ostalih. Za gradske igre posebno je karakteristična tradicionalna narodna nošnja.
Raznovrsnost igara, u kojima se prepliću slovenski i drugi uticaji, predstavlja bogato koreografsko predanje i živu istoriju ovog podneblja.
„Bavim se folklorom tri godine, a omiljene igre su mi igre iz Srbije i gradske igre. Preporučila bih folklor drugima zbog očuvanja tradicije i sticanja novih prijatelja”, rekla je Anastasija Cukić, članica KUD-a „Novo doba” iz Grlišta.
„Nov sam član i preporučio bih drugima da igraju zbog očuvanja tradicije. Omiljene igre su mi igre iz Srbije i gradske igre”, dodao je Danilo Videnović, član KUD-a „Novo doba”.
„Igram folklor već nekoliko meseci i novi sam član. Preporučio bih drugima, jer je sve lako kada voliš i želiš da igraš”, rekao je Luka Curović, član KUD-a „Novo doba”.
„Počela sam da igram zato što volim, a preporučila bih drugima jer uvek stičemo nove prijatelje i putujemo. Na taj način čuvamo tradiciju. Omiljene igre su mi igre iz Srbije i gradske igre”, poručila je Anđelka Ninić, članica KUD-a „Novo doba”.
„Počela sam da igram zato što volim to, stičemo nove drugare. Omiljene igre su mi Rečenica i gradske igre. Počela sam da igram pre tri godine”, rekla je Lara Veljković, članica KUD-a „Novo doba”.
U Grlištu se svake godine održava manifestacija „Petrovdanski dani”, koja pesmom i igrom čuva i promoviše kulturno nasleđe ovog sela. Manifestacija je prvi put organizovana 2018. godine. Meštani samostalno pripremaju igranke i sportska takmičenja, dok kulturno-umetnički program organizuje Centar za kulturu iz Zaječara u saradnji sa Mesnom zajednicom i Gradom Zaječarom.
Kulturno-umetničko društvo „Novo doba”, ponosno kao domaćin Grlišta, nastaviće da kroz svoje jedinstvene igre čuva tradiciju ovog zaječarskog sela.
Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane Grada Zaječara. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu, nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.
