Rajačka škola zdravlja: COVID-19 i ŠPANSKI GRIP

Još jedna priča o epidemiji veka.

Iz dana u dan, širi se epidemija virusa COVID-19. Poput razjarenog pastuva, bez uzda i jahača, COVID-19 galopira Evropom, svetom i niko ga sada ne može zaustaviti. Najmoćnije države, najmoćniji i najbogatiji ljudi sveta, drhte zbunjeno pred majušnim, okom nevidljivim virusom COVID-19. Ne pomažu ni najmoćnija oružja, ni najbolje medicinske tehnologije, a ni najbolji lekari.

U takvoj situaciji, stojeći nemoćno pred virusom COVID-19, sakupljamo i prebiramo činjenice u nedovoljnim medicinskim znanjima o virusima u prošlosti i svežim, vrednim znanjima i iskustvima kineskih stručnjaka, koja bi pomogla da se suprotstavimo opasnom korona virusu. Stručnjaci iz Kine će narednih dana na delu pokazati našim lekarima ono što znaju i umeju da učine sa korona virusom. Nasuprot svemu ostaje činjenica: NEMOĆ – BEZ VAKCINE I LEKOVA PRED OPASNIM NEPRIJATELJEM.

Nehotice se okrećemo prošlosti i tražimo sličan slučaj ne bi li se naučili nečemu od ljudi koji su se sukobljavali sa sličnom nesrećom pre 100 godina, kao i mi danas.

Epidemija 20. veka bila je pandemija tzv. „španskog gripa“ ili „španske groznice“ koja je počela januara 1918. godine i trajala do naredne godine, tačnije do decembra 1920. Slučaj je hteo da se pandemija virusa COVID-19 odvija 100 godina kasnije. Zanimljivo bi bilo pogledati sličnosti i razlike ove dve pandemije. „Španska groznica“ je bila prouzrokovana virusom influence A (H1N1) , kojim je bilo zahvaćena cela Zemlja. Prema novijim procenama, trećina svetske populacije je bila inficirana i imala je klinički ispoljenu bolest (oko petsto miliona ljudi), a umrlo je oko pedeset miliona ljudi. Virus COVID-19, kao pobesneli konj bez uzde i jahača, takođe nekontrolisano juri svetom. Do sada je obolelo preko 300.000 i umrlo skoro 15.000 ljudi. Ali, ima se utisak da smo tek na početku.

Kina je 31. decembra 2019. godine obavestila Svetsku zdravstvenu organizaciju o epidemiji pneumonije u višemilionskom gradu Vuhanu, prouzrokovanu novim virusom, koji je otkriven kao uzročnik epidemije i utvrđen kao 2019-n KoV, poznatom danas pod imenom COVID-19.

Virus influence A (H1N1) i COVID-19 su moćni prouzrokovači bolesti. Virus influence, koji je prouzrokovao „špansku groznicu“, 25 puta je moćniji od običnog virusa gripa, a COVID-19, 3 puta. I jedna i druga bolest pokazale su tendenciju širenja preko celog sveta.

Zanimljivo je pogledati razvoj pomenutih epidemija. U početku, u svakoj zemlji, epidemije nisu ozbiljno shvaćene. Među najodgovornijim političarima i lekarima, pojava i širenje bolesti je potcenjivano. Početak epidemije je skrivan. „Španska groznica“ se ispoljavala teškim kašljem, glavoboljama, umorom, krvavljenjem iz usta, usta i ušiju, nemogućnosti mokrenja i vršenjem velike nužde i brzom smrću posle nekoliko sati ili dana. Za razliku od virusa COVID-19, koji ima blažu kliničku sliku, i naročito ugrožava starije od 60 godina, od „španske groznice“ su najviše umirali oni koji su bili u životnoj dobi između 20 i 40 godina.

Kako se broj obolelih i umrlih sve više povećavao, epidemije su ozbiljnije shvaćene, pa su se u sprečavanje širenja epidemija uključivale vlade zemalja u kojima su postojale. U suzbijanju epidemija „španske groznice“ vlade su primenjivale iste mere pre 100 godina koje se preduzimaju i sada u sprečavanju epidemija COVID-19: izolacija, socijalna distancija, karantini, pranje ruku, nošenje maske. Pored istih mera, iste su bile i reakcije društva: neki su mere prihvatali, dosledno izvršavali i hvalili, drugi su ih kudili i nisu ih poštovali. Poslednji su proganjani i kažnjavani. Kao pre 100 godina protiv epidemija „španske groznice“, tako i sada, mere protiv virusa COVID-19 su poremetile društveni život, samim tim i kvalitet života ljudi ugrožavajući i ljudsko zdravlje. Pre 100 godina, kao i danas, nije bilo moguće u većoj meri koristiti stručna, naučna znanja u suzbijanju pomenutih epidemija, jer su virusologija i epidemiologija bile nerazvijene i još u povoju, zato su administrativne, restriktivne mere preovlađivale u odnosu na naučne, epidemiološke protiv-epidemijske metode.

Na kraju, u vreme kada u Timočkoj Krajini još uvek nema obolelih i sumnjivih na bolest COVID-19, „španska groznica“ je bila stigla do nje, o čemu su pisale lokalne negotinske novine.