Srpska pravoslavna crkva danas, 26. februara, obeležava praznik Svetog Simeona Mirotočivog, odnosno velikog župana Stefana Nemanje – osnivača dinastije Nemanjića, vladara, ujedinitelja i tvorca „nezavisne srpske države“.
Osnivač srpske vladarske loze, dinastije Nemanjića, preminuo je na današnji dan 1200. godine. Rođen je 1114. godine u okolini današnje Podgorice, a vladao je istočnim srpskim zemljama. Proširivši državu, borio se protiv bogumila i smatra se jednim od rodonačelnika Srpske pravoslavne crkve.
Vladao je od 1170. godine. Na početku vladavine bio je u vazalnom odnosu sa Vizantijom. Nakon što je svrgnuo brata Tihomira, postao je veliki župan Raške. Borio se za samostalnost svoje države, zbog čega je sklapao saveze sa Mlecima i napadao gradove na Jadranu. Jedno vreme držao je pod vlašću i Kotor. Vizantija je, međutim, uspela da povrati gradove na moru i ponovo pokori Rašku, stavljajući je u vazalni odnos. Posle smrti vizantijskog cara Manojla Komnena, Stefan Nemanja nastavio je borbu za nezavisnost i u savezu sa Ugarima napadao pojedine oblasti Vizantijskog carstva. Raškoj je tada priključio teritorije između Zapadne i Velike Morave, Kosovo, Lab, Hvosno i Zetu, a sa Dubrovnikom je sklopio ugovor o trgovini i miru.
Prestola i državne vlasti odrekao se 1196. godine i zajedno sa suprugom Anom otišao u manastir. Zamonašio se u manastiru Studenica, gde je dobio ime Simeon, dok je Ana stupila u ženski manastir i zamonašila se kao Anastasija.
Simeon je potom otišao u Hilandar, koji je podigao zajedno sa sinom Rastkom, potonjim Svetim Savom. Tokom njegove vladavine srpska država je konačno zbacila vizantijsku vlast i postala samostalna.
Sveti Sava je njegove mošti preneo 1208. godine u Rašku, kako bi nad njima izmirio stariju braću – budućeg kralja Stefana Prvovenčanog i najstarijeg Vukana – koji su se borili za vlast. Mošti su položene u manastiru Studenica, njegovoj zadužbini.
Pretpostavlja se da gotovo nema srpske crkve u kojoj nije prikazan njegov lik, a posvećena mu je i kapela u rezidenciji srpskog patrijarha u Beogradu.
U uređivanju unutrašnjih prilika oslanjao se na crkvu, kojoj je dodeljivao velike povlastice i posede, a podigao je i brojne, i danas značajne manastire: Studenicu, Đurđeve stupove, Svetog Nikolu kod Kuršumlije i Hilandar.
Čuvar države, vere i jezika
Stefan Nemanja smatra se velikim srpskim državnikom i ktitorom, ali i čuvarom jezika. Njegov brat Miroslav naložio je da se napiše najstariji i najvredniji srpski jezički spomenik – Miroslavljevo jevanđelje.
Sveti Simeon Mirotočivi proslavlja se kao i druge krsne slave – uz slavski kolač, koljivo, vino i osvećenje koje obavlja sveštenik. Ukoliko praznik padne u mrsni dan, priprema se mrsna trpeza, a ako padne u posni dan – posna. Praznik je nepokretan i krsna je slava Patrijaršijske kapele.
Narodni običaji i predanja
Na ovaj dan, u spomen na Svetog Simeona, nekada su se održavali panađuri (vašari), a danas je taj običaj očuvan u valjevskoj Mionici.
U narodnom predanju Stefan Nemanja opisuje se kao „zmajevit čovek“, što se dovodi u vezu sa njegovim ratnim uspesima u borbama protiv moćne Vizantije. Prema predanju, bio je proždrljiv jer se u njega „uvukla ala“, pa je bilo potrebno i nju hraniti.
Nemanja je, kako se priča, za ručak jeo pečenog vola, u njemu pečenog ovna, u ovnu pečenu kokoš i u njoj pečeno jaje. Jednom prilikom, za vreme ručka kod svog sina Svetog Save, zatražio je hranu. Sava mu je pružio poskuricu (pečat sa slavskog kolača), a ala je zinula da je dohvati. Tada je Sava zgrabio alu i bacio je u more. Od tada Nemanja više nije bio proždrljiv.
Prema narodnom verovanju, na ovaj praznik vernici se mole svetitelju za neustrašivost, zdravlje i snagu svoje dece, uz uverenje da će iskrena molitva biti uslišena.
